Η Δευτέρα 16 Νοεμβρίου 2026 φέρνει στο προσκήνιο μία από τις σημαντικότερες στιγμές της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Σαν σήμερα το 1973, η εξέγερση του Πολυτεχνείου αποκτούσε μαζικό χαρακτήρα, με χιλιάδες πολίτες να συμπαραστέκονται στους φοιτητές που αντιστέκονταν στη στρατιωτική δικτατορία.
Η ίδια ημερομηνία συνδέεται με την ίδρυση της UNESCO το 1945, την έναρξη ισχύος της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας το 1994 και τη Διεθνή Ημέρα Ανεκτικότητας.
Η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά σήμερα τον Απόστολο και Ευαγγελιστή Ματθαίο και την Αγία Ιφιγένεια.
Εορτολόγιο 16 Νοεμβρίου: Ποιοι γιορτάζουν σήμερα
Η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη του Αγίου Αποστόλου και Ευαγγελιστή Ματθαίου, ενός από τους δώδεκα μαθητές του Ιησού Χριστού.
Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, ο Ματθαίος εργαζόταν ως τελώνης πριν ακολουθήσει τον Χριστό. Στο όνομά του αποδίδεται το πρώτο Ευαγγέλιο της Καινής Διαθήκης.
Τιμάται επίσης η Αγία Ιφιγένεια η Παρθενομάρτυς, καθώς και ο Άγιος Φιλούμενος ο Νεοϊερομάρτυρας.
Σήμερα γιορτάζουν:
- Ιφιγένεια
- Ματθαίος, Μαθαίος, Μαθιός
- Ματθούλα, Μαθούλα
- Ματθίλδη, Θίλδα, Τίτα
Ορισμένα ονόματα έχουν και άλλες ημερομηνίες εορτής.
Η Εκκλησία βρίσκεται επίσης στη δεύτερη ημέρα της νηστείας των Χριστουγέννων.
Χρόνια πολλά σε όλους όσοι γιορτάζουν!
Διεθνής Ημέρα Ανεκτικότητας
Η 16η Νοεμβρίου έχει καθιερωθεί από την UNESCO ως Διεθνής Ημέρα Ανεκτικότητας.
Η ημερομηνία συνδέεται με τη Διακήρυξη Αρχών για την Ανεκτικότητα, που υιοθετήθηκε στις 16 Νοεμβρίου 1995. Το 1996 η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ κάλεσε τα κράτη να τιμούν κάθε χρόνο την ημέρα.
Στόχος είναι η ενίσχυση του σεβασμού στη διαφορετικότητα, η αντιμετώπιση των διακρίσεων και η προώθηση της ειρηνικής συνύπαρξης.
Η σημασία της ημέρας είναι ιδιαίτερα επίκαιρη και στις τοπικές κοινωνίες. Στα σχολεία, στους συλλόγους και στις γειτονιές της Δυτικής Θεσσαλονίκης, η αποδοχή της διαφορετικότητας και ο αλληλοσεβασμός αποτελούν βασικά στοιχεία κοινωνικής συνοχής.
Σήμερα αναφέρεται επίσης η Διεθνής Ημέρα Φλαμένκο, αφιερωμένη στην ισπανική μουσικοχορευτική παράδοση, η οποία έχει αναγνωριστεί από την UNESCO ως στοιχείο άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς.
Σημαντικά ιστορικά γεγονότα
1532 – Η σύλληψη του ηγεμόνα των Ίνκας
Ο Ισπανός κατακτητής Φρανθίσκο Πιθάρο συλλαμβάνει τον Αταουάλπα στην Καχαμάρκα του σημερινού Περού. Το γεγονός αποτελεί καθοριστικό σταθμό στην ισπανική κατάκτηση της αυτοκρατορίας των Ίνκας.
1849 – Η υπόθεση Ντοστογιέφσκι
Ο Ρώσος συγγραφέας Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι καταδικάζεται σε θάνατο για τη συμμετοχή του σε κύκλο διανοουμένων που θεωρούνταν ανατρεπτικός από τις τσαρικές αρχές. Η ποινή του θα μετατραπεί αργότερα σε καταναγκαστικά έργα. Η γνωστή σκηνοθετημένη εκτέλεσή του πραγματοποιήθηκε τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους.
1945 – Υπογράφεται η ιδρυτική πράξη της UNESCO
Στο Λονδίνο υπογράφεται η ιδρυτική πράξη του Οργανισμού Εκπαίδευσης, Επιστήμης και Πολιτισμού των Ηνωμένων Εθνών.
Η UNESCO δημιουργείται με σκοπό την προώθηση της ειρήνης μέσα από την εκπαίδευση, την επιστήμη, τον πολιτισμό και τη διεθνή συνεργασία. Η ιδρυτική πράξη θα τεθεί σε ισχύ το 1946.
1973 – Το Πολυτεχνείο στις πιο δραματικές ώρες της εξέγερσης
Η εξέγερση του Πολυτεχνείου βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη.
Χιλιάδες πολίτες συγκεντρώνονται γύρω από το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, εκφράζοντας την αντίθεσή τους στη στρατιωτική δικτατορία.
Οι φοιτητές συνεχίζουν τις εκπομπές του αυτοσχέδιου ραδιοφωνικού σταθμού, μεταφέροντας μηνύματα αντίστασης και ζητώντας συμπαράσταση.
Στους δρόμους της Αθήνας η ένταση αυξάνεται. Σημειώνονται συγκρούσεις, ενώ οι δυνάμεις ασφαλείας επιχειρούν να περιορίσουν τις συγκεντρώσεις.
Καθώς πλησιάζουν τα μεσάνυχτα, στρατιωτικές δυνάμεις αναπτύσσονται στην πρωτεύουσα. Η καταστολή θα κορυφωθεί τα ξημερώματα της 17ης Νοεμβρίου.
Η εξέγερση του Πολυτεχνείου αποτελεί διαχρονικό σύμβολο του αγώνα για δημοκρατία και ελευθερία.

Η Θεσσαλονίκη στον αντιδικτατορικό αγώνα
Οι κινητοποιήσεις του Νοεμβρίου 1973 δεν περιορίστηκαν στην Αθήνα.
Στη Θεσσαλονίκη, φοιτητές του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου συμμετείχαν στις αντιδικτατορικές κινητοποιήσεις, με επίκεντρο το Πολυτεχνείο του ΑΠΘ.
Η συμμετοχή της πόλης αποτελεί σημαντικό κεφάλαιο της τοπικής ιστορίας και υπενθυμίζει τη συμβολή της φοιτητικής νεολαίας στον αγώνα για την αποκατάσταση της δημοκρατίας.
1980 – Δύο νεκροί στις εκδηλώσεις για το Πολυτεχνείο
Κατά τη διάρκεια επεισοδίων που συνοδεύουν την έβδομη επέτειο της εξέγερσης του Πολυτεχνείου, τραυματίζονται θανάσιμα ο Ιάκωβος Κουμής και η Σταματίνα Κανελλοπούλου.
Οι θάνατοί τους προκαλούν έντονες πολιτικές και κοινωνικές αντιδράσεις.
1988 – Ιστορική εκλογική νίκη στο Πακιστάν
Το κόμμα της Μπεναζίρ Μπούτο επικρατεί στις βουλευτικές εκλογές. Η ίδια θα αναλάβει λίγο αργότερα την πρωθυπουργία, αποτελώντας την πρώτη γυναίκα επικεφαλής κυβέρνησης σε μουσουλμανική χώρα στη σύγχρονη εποχή.
1994 – Τίθεται σε ισχύ η Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας
Η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας τίθεται σε ισχύ, δώδεκα χρόνια μετά την υιοθέτησή της.
Πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα κείμενα του διεθνούς δικαίου, το οποίο ρυθμίζει ζητήματα θαλάσσιων ζωνών, ναυσιπλοΐας και αξιοποίησης θαλάσσιων πόρων.
Για την Ελλάδα, η Σύμβαση έχει ιδιαίτερη σημασία λόγω της γεωγραφικής της θέσης και των θαλάσσιων δικαιωμάτων της.
Γεννήσεις
42 π.Χ. – Τιβέριος. Ρωμαίος αυτοκράτορας, διάδοχος του Αυγούστου.
1717 – Ζαν λε Ρον ντ’ Αλαμπέρ. Γάλλος μαθηματικός, φυσικός και φιλόσοφος του Διαφωτισμού.
1895 – Πολ Χίντεμιτ. Γερμανός συνθέτης και μουσικός.
1922 – Ζοζέ Σαραμάγκου. Πορτογάλος συγγραφέας, βραβευμένος με Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1998.
1930 – Τσινούα Ατσέμπε. Νιγηριανός συγγραφέας, σημαντική μορφή της αφρικανικής λογοτεχνίας.
1964 – Νταϊάνα Κραλ. Καναδή τραγουδίστρια και πιανίστρια της τζαζ.
Θάνατοι
1831 – Καρλ φον Κλαούζεβιτς. Πρώσος στρατιωτικός και θεωρητικός του πολέμου, γνωστός για το έργο «Περί Πολέμου».
1960 – Κλαρκ Γκέιμπλ. Αμερικανός ηθοποιός, από τις εμβληματικές προσωπικότητες του κλασικού Χόλιγουντ.
1971 – Στράτος Παγιουμτζής. Έλληνας τραγουδιστής του ρεμπέτικου, από τις χαρακτηριστικότερες φωνές του είδους.
2006 – Μίλτον Φρίντμαν. Αμερικανός οικονομολόγος, βραβευμένος με Νόμπελ Οικονομικών Επιστημών.
Η 16η Νοεμβρίου με μια ματιά
Η σημερινή ημέρα συνδέει τον αγώνα για δημοκρατία στην Ελλάδα με σημαντικούς σταθμούς της διεθνούς ιστορίας.
Η εξέγερση του Πολυτεχνείου, η δημιουργία της UNESCO και η Διεθνής Ημέρα Ανεκτικότητας αναδεικνύουν, από διαφορετικές αφετηρίες, τη σημασία της ελευθερίας, της παιδείας και του σεβασμού στον άνθρωπο.
Φωτογραφία: Το μνημείο της εξέγερσης του Πολυτεχνείου στην Αθήνα, με το γλυπτό του Μέμου Μακρή και την κατεστραμμένη πύλη. Δημιουργός φωτογραφίας: StrangeTraveler, 20 Μαρτίου 2013. Πηγή: Wikimedia Commons. Άδεια CC BY-SA 4.0, με αναφορά δημιουργού και διατήρηση της ίδιας άδειας για την προσαρμοσμένη εικόνα. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Athens_Polytechnic_Uprising_Monument_(20-03-2013)_(02).jpg


